Sediment təhlili və yataq dəyişikliyi hesabı
Çay və ya dərə yatağında bərk materialın hara getdiyini, hansı kəsikdə oyulma, hansında yığılma olacağını HEC-RAS modelləri ilə hesablayırıq.
Təklif alınSediment təhlili nədir
Su ilə yanaşı çayın sürüklədiyi çınqıl, qum və lil kimi bərk materialı araşdırır. Materialın ölçüsünü, miqdarını, yatağın harasında dayandığını və yatağı harada aşındırdığını rəqəmlə göstərir.
Hesab növləri
- 1D sediment daşınması
- Hər kəsik üzrə daşıma qabiliyyətini hesablayır; yataq kotunun və yataq materialının dənə ölçüsünün zamanla dəyişməsini izləyir.
- 2D sediment modeli
- HEC-RAS 6.1 və sonrakı versiyalarda iki ölçülü şəbəkədə sediment axını və yataq dəyişikliyini birlikdə həll edir.
- Rüsubat və su anbarı
- Hövzədən gələn bərk yükü, su anbarının nə qədərinin dolacağını və tutucu qurğuların bu yükü necə saxladığını qiymətləndirir.
- Körpü və qurğu oyulması
- Dayaq, yan dayaq və daralma oyulmasını FHWA HEC-18 metodu ilə hesablayır.
Nə vaxt lazım olur
Çay bərpasında, körpü və ya su buraxıcı layihəsində, bənd və gölməçədə, su qəbulu qurğusunda və ya material karxanası ətrafında qurğunun ilk günkü gücü təkbaşına kifayət etmir; yataq illər keçdikcə alçalır və qalxır. DSİ-nin bərpa və daşqından mühafizə qurğuları şərtnaməsi sediment daşınma tədqiqatını bu layihələrin əhatəsinə daxil edir.
Məhdudiyyətlər
Məhdudiyyətləri işin əvvəlində açıq deyirik. USACE-nin 1D təlimatına görə hərəkətli yataqlı 1D model körpü dayağı və yan dayaq oyulmasını hesablamağa uyğun deyil; bu halda HEC-18 metoduna müraciət edirik. İsti başlanğıc və 1D-2D sediment əlaqəsi 2D sediment modelində hələ yoxdur. Ölçülmüş yataq dəyişikliyi varsa, modeli onunla müqayisə edirik; yoxdursa, nəticəni qeyri-müəyyənliyi ilə birlikdə veririk.